[BẢN DỊCH] 2019 NOVEL CORONAVIRUS – THÔNG TIN QUAN TRỌNG CHO NHÀ LÂM SÀNG

Thong tin quan trong cho nha lam sang ve Novel Coronavirus 2019

Bản dịch bài báo “2019 Novel Coronavirus—Important Information for Clinicians”, đăng trên JAMA. Published online February 5, 2020. doi:10.1001/jama.2020.1490.
Tác giả: Carlos del Rio, MD; Preeti N. Malani, MD, MSJ
Người dịch: BS Đặng Thanh Tuấn, Trưởng khoa Hồi sức ngoại, BV Nhi đồng 1
Nguồn: https://doi.org/10.1001/jama.2020.1490
Chuyên mục TÀI LIỆU CHUYÊN SÂU COVID-19

 2019 Novel Coronavirus—Thông tin quan trọng cho nhà lâm sàng

Carlos del Rio, MD (1); Preeti N. Malani, MD, MSJ (2,3)
JAMA. Published online February 5, 2020. doi:10.1001/jama.2020.1490
Dịch: BS. Đặng Thanh Tuấn – BV Nhi Đồng 1

Nội dung

Đầu tháng 12 năm 2019, một bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh viêm phổi bất thường ở thành phố Vũ Hán, Trung Quốc. Đến ngày 31 tháng 12, văn phòng khu vực của Tổ chức Y tế  Thế giới (WHO) tại Bắc Kinh đã nhận được thông báo về một nhóm bệnh nhân bị viêm phổi không rõ nguyên nhân từ cùng một thành phố.1 Vũ Hán, thành phố thủ phủ của tỉnh Hồ Bắc ở miền trung Trung Quốc, là thành phố lớn thứ bảy của quốc gia, với dân số 11 triệu người. Trong vài ngày, các nhà nghiên cứu tại Viện Virus học Vũ Hán đã thực hiện phân tích metagenomics bằng cách sử dụng trình tự thế hệ tiếp theo từ một mẫu được lấy từ dịch rửa phế quản và xác định một coronavirus mới là nguyên nhân tiềm năng. Họ gọi nó là coronavirus mới 2019 (nCoV-2019).2 Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) gọi nó là coronavirus mới 2019 (2019-nCoV).3

Tính đến ngày 4 tháng 2 năm 2020, hơn 20000 trường hợp 2019-nCoV đã được báo cáo, 98,9% trong số đó ở Trung Quốc và vụ dịch có liên quan đến hơn 400 trường hợp tử vong. Khi dịch bệnh đang phát triển và tình hình đang thay đổi nhanh chóng, thông tin đáng tin cậy cập nhật về số lượng các trường hợp và khuyến nghị về quản lý các trường hợp và các can thiệp phòng ngừa có thể được tìm thấy tại các trang web khác nhau, bao gồm cả trang web do CDC phát triển.3 Số ca nhiễm bệnh bên ngoài Trung Quốc vẫn còn ít (khoảng 180), nhưng các trường hợp đã được phát hiện ở 26 quốc gia, trong đó có 11 trường hợp ở Hoa Kỳ.

Mặc dù không rõ có bao nhiêu người thực sự bị nhiễm bệnh, một nghiên cứu mô hình cho thấy kể từ ngày 25 tháng 1 năm 2020, 75815 cá nhân đã bị nhiễm bệnh ở Vũ Hán.4 Các tác giả đã tính số sinh cơ bản (số trường hợp một cá nhân bị nhiễm bệnh tạo ra), R0, của đợt bùng phát này là 2,68 (95% CI, 2,47-2,86) và dịch bệnh tăng gấp đôi cứ sau 6,4 ngày. Do đi lại rộng rãi giữa Trung Quốc và các thành phố như Bangkok, Hồng Kông, Singapore, Tokyo và Đài Bắc, những địa điểm này đã xác định được phần lớn các trường hợp bên ngoài Trung Quốc đại lục. Khi xét nghiệm trở nên thường xuyên hơn, số ca mắc bệnh thực sự và toàn bộ bệnh sẽ trở nên rõ ràng hơn. Tuy nhiên, cho đến nay, dường như so với 2 loại coronavirus khác đã xảy ra trong 20 năm qua (hội chứng hô hấp cấp tính nặng [SARS] năm 2002 và hội chứng hô hấp Trung Đông [MERS] năm 2012), 2019-nCoV dường như đã có mức độ lây nhiễm lớn hơn (R0 cao hơn) và tỷ lệ tử vong trong trường hợp thấp hơn.1

Từ dữ liệu giải trình tự gen, có vẻ như có một sự mở đầu duy nhất ở con người theo sau là sự lây lan từ người sang người. Virus mới này chia sẻ 79,5% trình tự di truyền với SARS-CoV và có 96,2% tương đồng với coronavirus ở dơi.2 Ngoài ra, 2019-nCoV chia sẻ cùng một thụ thể nhập tế bào, ACE2, với SARS-CoV. Điều chưa rõ là động vật nào là loài trung gian giữa dơi và người. Đối với SARS, đó là mèo cầy, đối với MERS, đó là lạc đà. Mặc dù chưa rõ nguồn gốc của 2019-CoV, nhưng ngay từ đầu, chợ bán buôn hải sản Huanan đã được liên kết về mặt dịch tễ học.1,5

Thời gian ủ bệnh của virus này đã được báo cáo là 5,2 ngày (95% CI, 4.1-7.0), mặc dù có ý kiến cho rằng nó có thể kéo dài tới 14 ngày. Không rõ khi nào truyền bắt đầu và, mặc dù các trường hợp đã được báo cáo cho thấy lây truyền trong giai đoạn không có triệu chứng, có khả năng phần lớn các trường hợp thứ cấp đến từ các cá nhân có triệu chứng.

Hội chứng lâm sàng không đặc hiệu và được đặc trưng bởi sốt và ho khan ở phần lớn bệnh nhân, với khoảng một phần ba bị khó thở. Một số bệnh nhân có các triệu chứng khác như đau cơ, nhức đầu, đau họng và tiêu chảy.7 Độ tuổi trung bình của bệnh nhân là từ 49 đến 56 tuổi.7,8 Trường hợp ở trẻ em rất hiếm. Mặc dù hầu hết các trường hợp có vẻ nhẹ, tất cả các bệnh nhân nhập viện đều bị viêm phổi với thâm nhiễm trên X quang phổi và hình kính mờ trên chụp CT ngực.8,9 Khoảng một phần ba bệnh nhân sau đó bị hội chứng suy hô hấp cấp tính và cần được chăm sóc các đơn vị chăm sóc đặc biệt. Điều này đặc biệt đúng đối với những bệnh nhân mắc bệnh đồng mắc như tiểu đường hoặc tăng huyết áp.8

Khi một bệnh nhân bị sốt và các triệu chứng hô hấp (đặc biệt là ho khan), các bác sĩ lâm sàng nên có được lịch sử du lịch chi tiết. Nếu bệnh nhân có tiền sử du lịch đến tỉnh Hồ Bắc trong 14 ngày qua, họ nên được coi là một người đang được điều tra (PUI, person under investigation) (Hình).

Hình. Tiêu chí hướng dẫn đánh giá bệnh nhân đang điều tra năm 2019 Novel coronavirus (2019-nCoV)

Trong trường hợp có PUI, các bác sĩ lâm sàng nên thông báo ngay cho đội phòng chống nhiễm trùng cơ sở y tế của họ cũng như bộ phận y tế địa phương hoặc tiểu bang. Bộ y tế nhà nước sau đó thông báo cho Trung tâm hoạt động khẩn cấp CDC. Tại thời điểm này, xét nghiệm chẩn đoán cho năm 2019-nCoV chỉ được thực hiện tại CDC, nhưng điều này dự kiến sẽ sớm thay đổi để bao gồm các sở y tế nhà nước. Bác sĩ lâm sàng nên kiểm tra các mầm bệnh đường hô hấp khác; cho rằng đây là mùa cúm, các bác sĩ lâm sàng nên xem xét kê đơn oseltamivir chờ kết quả xét nghiệm cúm. Có rất ít giá trị khi đeo khẩu trang thông thường mà không có khả năng cao bị phơi nhiễm với coronavirus, nhưng khi có một mức độ nghi ngờ cao rằng một bệnh nhân có thể có 2019-nCoV, họ nên mang khẩu trang ngay lập tức và các chuyên gia chăm sóc sức khỏe nên đeo khẩu trang N95.

Cho đến nay, việc điều trị nhiễm trùng chủ yếu là hỗ trợ. Lopinavir/ritonavir đang được nghiên cứu (định danh đăng ký thử nghiệm lâm sàng Trung Quốc: ChiCTR2000029308) dựa trên các nghiên cứu trước đây cho thấy lợi ích lâm sàng có thể có trong SARS và MERS.1 Ngoài ra, remdesivir, có sẵn thông qua sử dụng từ thiện, cũng đã được thử nghiệm bệnh nhân Hoa Kỳ đầu tiên được xác định.9

Để đối phó với dịch bệnh, vào ngày 23 tháng 1 năm 2020, chính quyền Trung Quốc đã đình chỉ du lịch trong và ngoài Vũ Hán.10 Các lệnh cấm du lịch tương tự diễn ra ở các thành phố khác ở tỉnh Hồ Bắc, và tổng cộng gần 50 triệu người đã bị cách ly, một nỗ lực chưa từng có đối với kiểm soát bất kỳ bệnh truyền nhiễm. Tương tự, các quốc gia khác đã phản ứng bằng cách đình chỉ du lịch đến và đi từ Trung Quốc và thiết lập sàng lọc tại các sân bay có chuyến bay từ Trung Quốc. WHO, vào ngày 30 tháng 1, tuyên bố ổ dịch khẩn cấp về mối quan tâm quốc tế về sức khỏe cộng đồng (và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã tăng mức cảnh báo lên 4, khuyến nghị công dân không nên đến Trung Quốc). Vào ngày 31 tháng 1, chính quyền Trump đã thực hiện hành động chưa từng có để đình chỉ nhập cảnh vào Hoa Kỳ của tất cả những người nhập cư và không di dân đã ở Trung Quốc, Hồng Kông hoặc Ma Cao trong 14 ngày trước đó. Tất cả công dân Hoa Kỳ và thường trú nhân đã ở tỉnh Hồ Bắc trong 14 ngày qua cũng sẽ bị cách ly. Hiệu quả của các biện pháp kiểm dịch này trong việc ngăn chặn sự bùng phát là đáng nghi ngờ vì các biện pháp này không có hiệu quả trong các đợt bùng phát trước đó, như dịch cúm A (H1N1) 2009 hay đại dịch Ebola 2014 và kiểm dịch trái với các biện pháp y tế công cộng đã được chứng minh trước đó và Quy định của WHO.10

Những can thiệp nào cuối cùng sẽ kiểm soát ổ dịch này là không rõ ràng vì hiện tại không có vắc-xin và hiệu quả của thuốc chống siêu vi chưa được chứng minh. Tuy nhiên, các biện pháp y tế công cộng cơ bản như ở nhà khi bị bệnh, rửa tay và biện pháp hô hấp bao gồm che miệng và mũi trong khi hắt hơi và ho có hiệu quả trong việc kiểm soát SARS. Khi một ổ dịch mới đối đầu với các bác sĩ lâm sàng và cơ quan y tế công cộng, các nhóm này phải hợp tác để giáo dục công chúng bằng cách cung cấp thông tin chính xác và cập nhật và chăm sóc bệnh nhân mắc bệnh hô hấp kịp thời và hiệu quả.

Tài liệu tham khảo

Tài liệu tham khảo

1. Paules CI, Marston HD, Fauci AS. Coronavirus infections—more than just the common cold. JAMA. Published online January 23, 2020. doi:10.1001/jama.2020.0757

2. Zhou P, Yang XL, Wang XG, et al. Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin. Preprint. https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.01.22.914952v2.full.pdf. Posted January 23, 2020. Accessed February 3,2020.

3. Centers for Disease Control and Prevention. Coronavirus. https://www.cdc.gov/coronavirus/about/index.html. Accessed February 2, 2020.

4. Wu JT, Leung K, Leung GM. Nowcasting and forecasting the potential domestic and international spread of the 2019-nCoV outbreak originating in Wuhan, China: a modelling study.
Lancet. Published online January 31, 2020. doi:10.1016/S0140-6736(20)30260-9

5. Cohen J. Mining coronavirus genomes for clues to the outbreak’s origins. Science. Published online January 31, 2020. doi:10.1126/science.abb12566. Li Q, Guan X, Wu P, et al. Early transmission dynamics in Wuhan, China, of novel coronavirus-infected pneumonia. N Engl J Med. Published online January 29, 2020. doi:10.1056/NEJMoa2001316

7. Chen N, Zhou M, Dong X, et al. Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study. Lancet. Published online January 30, 2020. doi:10.1016/S0140-6736(20)30211-7

8. Huang C, et al. Clinical feature of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China. Lancet. Published online January 24, 2020. doi:10.1016/S0140-6736(20)30183-5

9. Holshue ML, DeBolt C, Lindquist S, et al; Washington State 2019-nCoV Case Investigation Team. First case of 2019 novel coronavirus in the United States. N Engl J Med. Published online January 31, 2020. doi:10.1056/NEJMoa2001191

10. Phelan AL, Katz R, Gostin LO. The novel coronavirus originating in Wuhan, China: challenges for global health governance. JAMA. Published online January 30, 2020. doi:10.1001/jama.2020.1097

Thông tin tác giả

Tác giả

Corresponding Author: Carlos del Rio, MD, Emory University School of Medicine, 69 Jesse Hill Jr Dr, FOB Room 201, Atlanta, GA 30303 (cdelrio@emory.edu).

Published Online: February 5, 2020. doi:10.1001/jama.2020.1490

Conflict of Interest Disclosures: Dr Del Rio reports receiving grants from the National Institute of Allergy and Infectious Diseases, National Institutes of Health. Dr Malani reported no disclosures.

BẢN PDF

Đọc bản dịch online

Tải về bản dịch

  • Định dạng: PDF
  • Dung lượng: 236KB
  • Số trang: 4
  • Miễn phí

Tải về bản gốc (EN)

  • Link gốc: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2760782
  • Định dạng: PDF
  • Dung lượng: 135 KB
  • Số trang: 2
  • Miễn phí

Mời quý độc giả truy cập chuyên mục TÀI LIỆU CHUYÊN SÂU COVID-19 với các tài liệu chuyên ngành sâu dành cho nhân viên y tế.
Nội dung là các tài liệu, tập huấn, hướng dẫn dịch từ WHO và các báo cáo nghiên cứu từ các tạp chí uy tín. Ngoài ra cũng có nhiều bài viết của các bác sĩ uy tín, các cơ quan chức năng trong nước để cập nhật chẩn đoán, điều trị, dự phòng COVID-19.

Xem thêm

 

Load More In Ebook tiếng Việt